‘Sorry’, zei hij en hij legde zijn hoofd even in zijn handen. ‘Ik heb vandaag iemand verloren.’ Madison Square Garden, december vorig jaar. Victor Wembanyama (22) had zojuist met San Antonio Spurs de bekerfinale verloren van de New York Knicks. Die ochtend was in Frankrijk zijn grootmoeder overleden; hij had toch gespeeld, achttien punten gemaakt, en zat nu vechtend tegen zijn tranen achter de microfoon.

“Sorry,” he said, and for a moment he put his head in his hands. “I lost someone today.” Madison Square Garden, December of last year. Victor Wembanyama, 22, had just lost the cup final with the San Antonio Spurs to the New York Knicks. That morning in France, his grandmother had died; he had played anyway, scored eighteen points, and now sat behind the microphone fighting back tears.

Op sociale media werd zijn ‘mannelijkheid’ in twijfel getrokken. Dat gebeurde opnieuw in maart, toen hij na een zinderende comeback huilend in de armen van zijn ploeggenoten viel, en in april, toen San Antonio voor het eerst sinds 2017 een play-offronde won. Tranen golden als zwakte, hij was soft. Een verslaggever van L'Équipe legde hem die kritiek voor. ‘Dat is een moeilijke vraag’, antwoordde Wembanyama. ‘Ik denk dat het vooral angst voor een oordeel is. Sociale codes. Persoonlijk weiger ik de last te dragen dat ik mijn emoties zou moeten verbergen.’

On social media, his “masculinity” was called into question. It happened again in March, when after a blistering comeback he collapsed weeping into the arms of his teammates, and in April, when San Antonio won a playoff round for the first time since 2017. Tears were taken as weakness; he was soft. A reporter from L’Équipe put that criticism to him. “That is a difficult question,” Wembanyama replied. “I think it is above all fear of judgment. Social codes. Personally, I refuse to carry the burden of having to hide my emotions.”

LeBron James doopte hem ooit ‘an alien’: niemand van 2,24 meter hoort te kunnen bewegen, dribbelen en schieten zoals hij. Dit seizoen werd hij uitgeroepen tot beste verdediger van de competitie en droeg hij een ploeg die niemand in de finale verwachtte langs titelverdediger Oklahoma City. Nu James richting zijn pensioen gaat, is in Amerika de vraag niet meer óf Wembanyama hem opvolgt als hét gezicht van de NBA, maar hoe hoog zijn ster zal rijzen: de beste van zijn generatie, of de beste ooit.

LeBron James once christened him “an alien”: no one 2.24 meters tall is supposed to be able to move, dribble, and shoot the way he does. This season he was named the league’s best defender and carried a team no one expected to see in the final past defending champion Oklahoma City. Now that James is moving toward retirement, the question in America is no longer whether Wembanyama will succeed him as the face of the NBA, but how high his star will rise: the best of his generation, or the best ever.

Aan de vooravond van Game 3 van de NBA-finales, toen hem werd gevraagd of alle aandacht – de finale, de camera’s, de aangekondigde komst van de president – hem zou afleiden, haalde hij zijn schouders op. ‘Mezelf isoleren is iets wat ik door de jaren heen heb geoefend. De sleutel is acceptatie. Een stap terug doen, beseffen welke reis achter ons ligt en wat er voor ons ligt, en oké zijn met wie ik ben, waar ik ben, wat ik doe. Dit is alles waar ik op heb gehoopt. Hier ben ik voor gebouwd.’

On the eve of Game 3 of the NBA Finals, when he was asked whether all the attention, the final, the cameras, the announced arrival of the president, would distract him, he shrugged. “Isolating myself is something I have practiced over the years. The key is acceptance. Taking a step back, realizing what journey lies behind us and what lies ahead, and being okay with who I am, where I am, what I do. This is everything I hoped for. This is what I was built for.”

Nadat hij de eerste finalewedstrijd met de San Antonio Spurs had verloren zocht hij geen excuses: ‘Ik was slecht vanavond. Ingewikkelder is het niet. Ik los het op.’ Twee dagen later verloor zijn team de tweede wedstrijd met één punt verschil, na een kolossale fout van Wembanyama in de slotseconden. ‘Ga ik daar spijt van hebben? Ja, natuurlijk. Ga ik het gebruiken als brandstof, voor mij en voor ons, volgende wedstrijd? Ja.’ Die volgende wedstrijd, maandag in New York, won hij bijna eigenhandig: 32 punten, acht rebounds, drie blocks. In het vierde kwart, terwijl hij vrije worp na vrije worp binnenlegde, viel de Garden stil.

After losing the first game of the finals with the San Antonio Spurs, he made no excuses: “I was bad tonight. It is no more complicated than that. I will fix it.” Two days later his team lost the second game by one point, after a colossal mistake by Wembanyama in the final seconds. “Am I going to regret that? Yes, of course. Am I going to use it as fuel, for me and for us, next game? Yes.” That next game, on Monday in New York, he won almost single-handedly: 32 points, eight rebounds, three blocks. In the fourth quarter, as he sank free throw after free throw, the Garden fell silent.

Woensdagnacht, tijdens Game 4, volgde de hardste les tot nu toe. De Spurs leidden halverwege met 76-49, een voorsprong die opliep tot 29 punten – en gaven alles weg. De Knicks voltooiden de grootste inhaalrace uit de geschiedenis van de NBA-finales; OG Anunoby tikte 1,2 seconden voor het einde de winnende bal binnen: 107-106. Wembanyama zocht naar woorden en koos de eerlijkste. ‘Het was pijnlijk, natuurlijk. Het voelt alsof we te hard hebben gewerkt om onze voorsprongen weg te geven. Simpeler is het niet. Het doet gewoon pijn.’ En toen, over de wedstrijd van zaterdag, waarin uitschakeling dreigt: ‘Wat er nu door mijn hoofd gaat? Het kan twee kanten op. De slechte is opgeven. De goede is hier sterker uit komen, dichter naar elkaar toe. Ik weet dat we dat laatste gaan doen.’

On Wednesday night, during Game 4, came the hardest lesson so far. The Spurs led 76-49 at halftime, an advantage that swelled to 29 points, and gave it all away. The Knicks completed the greatest comeback in the history of the NBA Finals; OG Anunoby tipped in the winning ball with 1.2 seconds left: 107-106. Wembanyama searched for words and chose the most honest ones. “It was painful, of course. It feels as if we have worked too hard to give away our leads. It is no simpler than that. It just hurts.” And then, about Saturday’s game, in which elimination threatens: “What is going through my mind now? It can go two ways. The bad one is giving up. The good one is coming out of this stronger, closer together. I know we are going to do the latter.”

Waar andere supersterren zakelijke imperia bouwen, geeft Wembanyama geld terug. Hij weigerde miljoenen aan frisdrankcontracten. ‘Ze willen hem allemaal, maar Victor zal nooit frisdrank verkopen’, zei zijn zaakwaarnemer Jérémy Medjana. ‘Hij wil de kinderen niet om zeep helpen.’ Toen begin vorig jaar een trombose in zijn rechterschouder zijn seizoen en bijna zijn loopbaan beëindigde, sprak hij er open over, schoor zijn hoofd kaal en trok zich tien dagen terug bij Shaolin-monniken in China, om te leren wat zijn lijf hem niet meer vanzelf gaf: rust. Diezelfde zomer klopte hij aan bij Kevin Garnett, een van de hardste spelers die de NBA ooit kende. ‘Hij zocht geen validatie’, zei Garnett. ‘Hij zocht perspectief. Hij wil mentaliteit.’

Where other superstars build business empires, Wembanyama turns money down. He refused millions in soft-drink contracts. “They all want him, but Victor will never sell soda,” said his agent, Jérémy Medjana. “He does not want to ruin children.” When early last year a thrombosis in his right shoulder ended his season and nearly his career, he spoke openly about it, shaved his head, and withdrew for ten days with Shaolin monks in China, to learn what his body no longer gave him automatically: rest. That same summer he knocked on Kevin Garnett’s door, one of the hardest players the NBA has ever known. “He was not looking for validation,” Garnett said. “He was looking for perspective. He wants mentality.”

In 2023 werd hij naar Texas gehaald door Gregg Popovich (77) die de luchtmachtacademie doorliep en vijf jaar als inlichtingenofficier diende, voordat hij de meest winnende coach uit de geschiedenis van de NBA werd. Een snauwende drilmeester, die zijn spelers intussen boeken meegaf en aan tafel liet praten over geschiedenis, racisme en de wereld buiten de zaal. Al in 2017 nam Popovich Trump de maat: ‘een zielloze lafaard, die denkt dat hij alleen groot kan worden door anderen te kleineren’.

In 2023 he was brought to Texas by Gregg Popovich, 77, who attended the Air Force Academy and served five years as an intelligence officer before becoming the winningest coach in NBA history. A snarling drillmaster who, meanwhile, gave his players books and had them talk at the table about history, racism, and the world beyond the arena. As early as 2017 Popovich took Trump’s measure: “a soulless coward, who thinks he can become great only by belittling others.”

Voor Game 1, in San Antonio, stond Wembanyama tijdens het volkslied met gekruiste armen, het hoofd licht gebogen. Conservatief Amerika ontplofte. Een rechtse influencer telde na hoeveel Spurs-spelers hun hand op het hart hadden: twee. ‘Onthoud welke!’ Fox-commentator Jason Whitlock wist het zeker: ‘Hij is een buitenlander.’ Toen Trump ernaar werd gevraagd, leek hij oprecht verbaasd. ‘Deed hij dat? Wat bedoelde hij daarmee?’

Before Game 1, in San Antonio, Wembanyama stood during the national anthem with his arms crossed, his head slightly bowed. Conservative America exploded. A right-wing influencer counted how many Spurs players had their hand over their heart: two. “Remember which ones!” Fox commentator Jason Whitlock was certain: “He is a foreigner.” When Trump was asked about it, he seemed genuinely surprised. “He did that? What did he mean by that?”

Wie wil weten wat die gekruiste armen zouden kunnen betekenen, moet terug naar januari dit jaar, toen drieduizend ICE- en grensbewakingsagenten naar Minneapolis kwamen. Renee Good, 37, moeder van drie, doodgeschoten in haar auto nadat ze haar kind naar school had gebracht. Alex Pretti, 37, doodgeschoten door een grensbewaker. De spelersvakbond NBPA verbrak het stilzwijgen met een citaat van Martin Luther King: ‘There comes a time when silence is betrayal.’ Guerschon Yabusele, de Franse Knick, schreef: ‘Ook al ben ik Frans, ik kan niet zwijgen. We hebben het hier over moorden.’

Anyone who wants to know what those crossed arms might mean has to go back to January of this year, when three thousand ICE and border patrol agents came to Minneapolis. Renee Good, 37, a mother of three, shot dead in her car after bringing her child to school. Alex Pretti, 37, shot dead by a border guard. The players’ union, the NBPA, broke its silence with a quotation from Martin Luther King: “There comes a time when silence is betrayal.” Guerschon Yabusele, the French Knick, wrote: “Even though I am French, I cannot remain silent. We are talking here about murders.”

Een dag later stond Wembanyama na de training voor de camera’s. ‘PR heeft het geprobeerd, maar ik ga hier niet politiek correct zitten doen’, zei hij. ‘Elke dag word ik wakker, zie ik het nieuws en ben ik ontzet. Ik vind het waanzinnig dat sommigen het laten klinken alsof de moord op burgers acceptabel is.’ Of zijn status als buitenlander, an alien – hij werkt in de VS op een visum – meespeelt in hoe hij zijn woorden kiest? ‘Zeker. Ja. Ik ga niet te veel in detail, maar ja.’ Over zijn landgenoot Yabusele: ‘Ik ben altijd trots op mensen die zeggen wat ze denken. Daar is lef voor nodig. En het kan je tegenwoordig wat kosten.’

A day later, Wembanyama stood before the cameras after practice. “PR tried, but I am not going to sit here and be politically correct,” he said. “Every day I wake up, I see the news, and I am appalled. I think it is insane that some people make it sound as if the killing of civilians is acceptable.” Does his status as a foreigner, an alien, he works in the United States on a visa, play a part in how he chooses his words? “Certainly. Yes. I am not going to go into too much detail, but yes.” Of his compatriot Yabusele: “I am always proud of people who say what they think. That takes courage. And these days it can cost you something.”

Een buitenstaander van kleur die in een Amerikaans stadion tijdens het volkslied weigert te doen wat het protocol verlangt, en daarvoor mogelijk een prijs betaalt: het is een geschiedenis die in Amerika teruggaat via de knie van Colin Kaepernick naar de gehandschoende vuisten van Tommie Smith en John Carlos. Gekruiste armen zijn geen geheven vuist en geen knie. Wembanyama heeft zijn houding nooit toegelicht, geen statement geclaimd, en heeft er geen merk omheen gebouwd.

An outsider of color who, in an American stadium during the national anthem, refuses to do what protocol demands, and may pay a price for it: it is a history that in America reaches back through Colin Kaepernick’s knee to the gloved fists of Tommie Smith and John Carlos. Crossed arms are not a raised fist and not a knee. Wembanyama has never explained his posture, claimed no statement, and built no brand around it.

Donald Trump was maandag bij Game 3 op de jumbotron van Madison Square Garden te zien: hand op het hart, dan een militaire groet, terwijl het ‘U-S-A!’ van seconden eerder omsloeg in boegeroep - in de stad waar hij geboren werd. De president, als eerste ooit bij een NBA-finalewedstrijd, kon het rustig aanzien vanachter kogelwerend glas, in een speciaal voor hem gebouwde loge. Dit is de man die op zijn 79ste verjaardag tanks door Washington liet rijden, die ringside zit bij kooigevechten, die met bebloed oor ‘Fight, fight, fight’ riep en die de gouden wereldbeker in zijn handen hield met de vraag ‘Can I keep it?’. Hij had geen boegeroep gehoord. ‘Het waren, denk ik, vooral cheers’, zei hij naderhand. ‘Het was luid, en heel enthousiast.’ Trumps mannelijkheid kent één richting: nooit verliezen, nooit twijfelen, nooit meevoelen.

Donald Trump appeared on the jumbotron at Madison Square Garden during Game 3 on Monday: hand over his heart, then a military salute, while the “U-S-A!” of seconds earlier turned into booing, in the city where he was born. The president, the first ever to attend an NBA Finals game, could calmly watch from behind bulletproof glass, in a box built especially for him. This is the man who, on his seventy-ninth birthday, had tanks roll through Washington, who sits ringside at cage fights, who with a bloodied ear shouted “Fight, fight, fight,” and who held the golden World Cup trophy in his hands and asked, “Can I keep it?” He had heard no booing. “It was, I think, mostly cheers,” he said afterward. “It was loud, and very enthusiastic.” Trump’s masculinity knows only one direction: never lose, never doubt, never feel with others.

The Boston Globe schreef tijdens deze finale dat Amerika een lelijk tijdperk beleeft waarin mannen emotie aanzien voor zwakte, en kracht voor dwang, dreigementen en geweld – en dat de huilende Fransman daar meer tegenoverstelt dan welke dunk ook. De een heeft kogelwerend glas nodig om één avond tussen zijn stadgenoten te zitten. De ander huilt waar iedereen bij is, geeft zijn fouten toe voor het oog van miljoenen, slaat geld af dat kinderen ziek maakt, zegt hardop dat moorden hem ontzetten – en staat onbeschermd, armen over elkaar, tussen negentienduizend mensen die hem uitjouwen.

The Boston Globe wrote during these finals that America is living through an ugly era in which men mistake emotion for weakness, and strength for coercion, threats, and violence, and that the weeping Frenchman offers something more powerful in reply than any dunk. One needs bulletproof glass to spend one evening among the people of his city. The other weeps in full view of everyone, admits his mistakes before the eyes of millions, refuses money that makes children ill, says aloud that killings appall him, and stands unprotected, arms crossed, among nineteen thousand people booing him.

Game 5 in de NBA-finales wordt in de nacht van zaterdag op zondag gespeeld in San Antonio.

Game 5 of the NBA Finals will be played in San Antonio on the night from Saturday to Sunday.